Thứ Sáu, ngày 07 tháng 8 năm 2015

THÂN LỪA ƯA NẶNG


Xưa nay cứ nghĩ Đông La thuộc hạng người " té giếng" hoặc " ngã cây", thậm chí là " đầu va cột điện" nhưng đâu ngờ ảnh lại có những lúc "thần kinh rung rinh" bất bình thường đến thế, hế hế. Bằng chứng là bài viết này, xin trân trọng giới thiệu. Và như thường lệ, tít tôi lại rút trong quần ra, khà khà...

***

Văn hóa nghĩa chung nhất là tất cả những gì của đời sống “hóa thành văn”. “Văn” ở đây là tất cả những sản phẩm cả vật chất lẫn tinh thần có giá trị. Chính các công trình xây dựng mang tính văn hóa và đạt tầm văn hóa sẽ trở thành diện mạo của các thành phố, các trung tâm và của cả quốc gia. Với nước ta, thật kỳ lạ, những công trình đại diện ấy lại phụ thuộc vào tính độc đáo chứ không chỉ ở kích thước. Như nhớ về Thủ đô Hà Nội, người ta có thể nhớ về Quảng trường Ba Đình lịch sử rộng lớn nhưng cũng có thể nhớ về tháp rùa Hồ Gươm, chùa Một Cột, gác Khuê Văn, những công trình đúng là bé tí. Với TP HCM, dù bây giờ có xây dựng nhiều công trình hiện đại, cao đẹp, đạt tầm văn hóa, nhưng những người xa xứ nhớ về thành phố quê hương không thể không nhớ về hình ảnh của chợ Bến Thành, chùa Vĩnh Nghiêm, nhà thờ Đức Bà và dinh Thống Nhất.

Như vậy, để các công trình trở thành văn hóa, cái trước hết phải độc đáo và phải đẹp, rồi mới nói đến chuyện to hay nhỏ, tùy theo tính chất sử dụng. Nếu to mà đẹp thì quá tốt, ngược lại to mà xấu thì vất đi!

***

Hiện dư luận đang ồn ào chuyện xây “Tượng đài Bác Hồ” ở Sơn La 1.400 tỷ. Phe “đểu” thì lại được dịp công kích chế độ thối nát, khoa trương hình thức, không nghĩ đến đời sống nhân dân lam lũ, bầy việc để dự toán kinh phí khủng chia nhau, tham nhũng một cách hợp pháp; phe “dư luận viên”, “cờ đỏ” thì phản pháo, cho là bọn xuyên tạc, 1.400 tỷ dùng làm nhiều công trình trong cả quần thể quảng trường chứ đâu chỉ có làm Tượng đài Bác Hồ thôi…

Tôi vốn được bọn “đểu” cho không chỉ là “dư luận viên” mà còn là “dư luận chúa” thì thấy thật e ngại trước cái tình trạng, thái độ người Việt còn mãi chia phe “tao tốt, mày xấu”. Cái chúng ta cần nhận ra là sự thật rồi đưa ra giải pháp phù hợp chứ không phải là việc chửi nhau. Còn với tôi, cái gọi “đểu” chính là cái thái độ, ở chỗ, có những kẻ thường mong, thường mừng rú lên khi đất nước có chuyện xấu, chúng bu vào, xuyên tạc thêm ra, bịa thêm ra, chỉ muốn cái đất nước này tan nát, dân chúng lại khốn nạn thôi. Có điều không phải tất cả những điều bọn chúng nói đều sai cả, có những chuyện chúng nói đúng vì xã hội chúng ta đúng là còn nhiều cái yếu kém và tệ nạn thật. Nên các “đồng chí” dư luận viên công kích tất cả là không khách quan, đối phương sẽ không phục.

“Vụ Sơn La” rõ ràng là “có chuyện” nên Chính phủ mới “hỏi thăm”, mà làm gì thì người ta cũng phải chuẩn bị lý lẽ sẵn để biện hộ. Tôi đồng tình với ý nhiều người thấy, với vị trí, tầm vóc của Sơn La, cuộc sống của người dân Sơn La hiện tại, mà bỏ ra số tiền lớn đến 1.400 tỷ để xây Quảng trường là không phù hợp. Ví von không chuẩn lắm nhưng cũng có nét giống như chuyện sửa soạn áo vest và áo dài cho người dân đi cuốc rẫy vậy. Một trong các tính chất của văn hóa là sự phù hợp, đa phần dân đói lo cuốc rẫy kiếm miếng ăn thì lấy đâu thời gian mà tụ tập ở quảng trường sinh hoạt văn hóa? Vì vậy, xây dựng một quảng trường vừa tầm với tỉnh Sơn La mới đúng là văn hóa.

Văn hóa là quý giá, mà cái gì hiếm mới quý. Sự lặp lại là cái tối kỵ đối với chuyện sáng tác. Ngay chuyện thời trang của mấy cô, bây giờ “sao” nào mà mặc đồ nhái là có đàm tiếu ngay thôi. Vậy có gì đó thật buồn cười nếu cả nước tỉnh nào cũng có quảng trường, xây dựng với mô-típ giống nhau, đều có hình Bác Hồ đứng, thậm chí giơ tay giống nhau luôn.


Rồi một số nơi cũng xây tượng đài các vị lãnh đạo khác, cũng lại đứng như Bác Hồ.



Riêng về chuyện sáng tạo, trong đó có ngành điêu khắc, để làm ra các tác phẩm có giá trị, muốn thành “văn”, các tác giả buộc phải có tài năng. Vì vậy những công trình văn hóa được xây dựng theo kế hoạch nhưng lại sử dụng những tác phẩm không đạt yêu cầu sẽ biến văn hóa thành phản văn hóa. Ta hãy xem hai công trình, một của quốc gia, một của địa phương, xem chừng giống nhau ở chỗ cả hai đều không đẹp.


Điêu khắc khó nhất ở chỗ thể hiện sự mềm mại của vải. Ở trên, cả hai công trình tạo lá cờ đều không đạt, cứng quèo, làm hai lá cờ trông như hai miếng thép cong queo với hình dạng kỳ dị. Ta thử so sánh với các tác phẩm ở nước ngoài cũng có tạc lá cờ sẽ thấy khác nhau một trời một vực. Như ngọn lửa vĩnh cửu ở Maxcova.



Và tượng các chiến sĩ cầm cờ ở Saint Petersburg:



Các nếp gấp quần áo, nhất là các tác phẩm tạc các thiếu nữ cũng chính là “đất dụng võ” để các điêu khắc gia thể hiện tài năng của mình. Sau đây là tượng Juliet ở Verona (Ý), một biểu tượng của tình yêu bất tử.



Tượng ở sân lâu đài nằm trong con hẻm nhỏ của gia đình Juliet. Người ta tin rằng nếu chạm tay vào ngực phải bức tượng sẽ có được tình yêu vĩnh cửu và mắn đường con cái, nên vì thế, do thiên hạ “âu yếm” nhiều, ngực phải của bức tượng luôn sáng hơn.

***

Vừa rồi ở Tam Kỳ, Quảng Nam, sau gần 7 năm thi công, Tượng đài Mẹ Việt Nam anh hùng (với nguyên mẫu là mẹ Thứ) đã hoàn thành và người ta hy vọng có thể trở thành tượng đài lớn nhất Đông Nam Á, với kinh phí xây dựng lên đến 411 tỷ đồng. Nếu cần thì tôi cũng có thể tán là tuyệt vời được. Bức tượng dựng theo phong cách hiện đại chứ không tả thực, đường nét được tạo nên từ các mảng khối nên tạo ra được vẻ hoành tráng, vững chãi. Bà mẹ anh hùng cùng các anh hùng liệt sĩ như hóa thân thành núi non, đất nước. Nhưng nếu cho tôi nói cảm giác thật thì tôi thấy là xấu. Trung tâm bức tượng chính là tượng bà mẹ lại có cùng cái “tông” nhấp nhô với hình nền nên không tách ra, nhìn thoáng thấy (xin lỗi mẹ Thứ), bà mẹ anh hùng của chúng ta như một bà phù thủy đang dang cánh bay.



(Tượng Mẹ Việt Nam anh hùng, Tam Kỳ, Quảng Nam)
Có thể tác giả công trình trên học tập theo nhóm tượng khổng lồ tạc những tổng thống Mỹ trên núi Rushmore ở Black Hills,Nam Dakota. Phải mất 14 năm với sự góp sức của 400 công nhân để tạc nên những khuôn mặt vào đá granite. 


(Từ trái qua phải: George Washington, Thomas Jefferson,
Abraham Lincoln và Theodore Roosevelt)

Cái khác giữa tác phẩm vĩ đại của Mỹ với bức tượng ở Quảng Nam là gương mặt các tổng thống Mỹ được tạc chính xác như đổ khuôn, nổi hẳn trên nền tự nhiên nguyên sơ của dãy núi hùng vĩ, vì thế mà nó tuyệt đẹp!

Nước Mỹ cũng có một tượng đài phụ nữ tuyệt đẹp, đó chính làTượng Nữ thần Tự do đặt trên Đảo Liberty tại cảng New York. Tác phẩm này do kiến trúc sư Frédéric Bartholdi thiết kế và được khánh thành vào ngày 28 tháng 10 năm 1886, là quà tặng của nước Pháp dành cho Mỹ.


Nước Mỹ thật kỳ lạ, tính thực dụng có cả ở trong nghệ thuật làm tượng đài. Có những tượng đài thật đơn giản nhưng lại tuyệt đẹp. Đó là Ðài Kỷ Niệm Washington với tháp cao kiểu Ai Cập, đầu nhọn trông giống cái bút chì nên còn được gọi là tháp bút chì.



Cạnh đó là Đài Tưởng niệm Chiến tranh Việt Nam. Nó cũng chỉ đơn giản là bức tường bằng đá đen hình chữ V, cũng tuyệt đẹp vì nó phù hợp, trông như một bia mộ có khắc tên của hơn 58.000 người lính Mỹ đã chết hoặc mất tích trong chiến tranh Việt Nam, mà cả khu đồi phía sau như là một nấm mộ vĩ đại.



Về hình tượng Mẹ Tổ quốc, Liên Xô (cũ) cũng có hai tác phẩm vĩ đại và tuyệt đẹp.



Bức trên chính là tượng bà mẹ ở nghĩa trang Pikarevskoe, Saint Petersburg, nơi chôn hơn 600.000 người chết trong Đại chiến Thế giới II, mà hồi ở Leningrat (Saint Petersburg), tôi cũng đã đến tận nơi thăm viếng và tận mắt chiêm ngưỡng bức tượng vĩ đại ấy. Còn bức dưới là bức tượng ở đồi Mamaev.

Saint Petersburg là một trong những thành phố đẹp nhất thế giới, là thành phố duy nhất trên trái đất, năm 1990, được UNESCO đưa vào danh sách Di sản văn hoá thế giới. Ở đó có những cung điện, giáo đường và các tượng đài tuyệt đẹp. Dưới đây là tượng đài Peter Đại đế uy dũng, gần sông Nê-va, tôi cũng từng đến đây nhiều lần và có chụp ảnh lưu niệm. Tiếc là hồi ấy máy ảnh, phim ảnh còn là của hiếm, chụp ít, lại để lạc mất.



Chỉ còn giữ được vài tấm mà thôi.


Leningrat cũng là quê hương của thi hào Pushkin mà tôi cũng đã có diễm phúc tới thăm tận căn nhà của ông.



Như vậy, so với nước người ta, những tượng đài và công trình văn hóa của mình thua kém quá. Không phải do chúng ta không dám chi mà ngược lại, như dự toán xây Quảng trường Sơn La đến cả 1.400 tỷ đồng kia mà, mà cái chính là do tài năng của các tác giả Việt Nam và cả tầm văn hóa của các nhà quản lý văn hóa nữa. Mà đã là khả năng thì không thể ép và cũng không cố được. Như mọi lĩnh vực khoa học công nghệ, cả thể thao, chúng ta đều học và thuê chuyên gia nước ngoài, lĩnh vực văn hóa chúng ta cũng kém thì sao không thuê như vậy?

“Chuyện nhỏ” xây công trình văn hóa đã thế, hoặc như thể thao, chúng ta xây dựng một đội bóng đá thắng đội Thái Lan thôi cũng đã quá khó rồi! Vậy xây dựng một nền kinh tế, và rộng hơn là cả sự nghiệp xây dựng CNXH sẽ khó khăn biết bao nhiêu. Tất cả phụ thuộc vào trình độ ở tất cả các lĩnh vực, kể cả quản trị xã hội và trình độ lãnh đạo. Mà trình độ lại do nền giáo dục mà có nhưng ngành giáo dục của ta vẫn còn quẩn quanh, đổi mới quá nhiều kết quả lại quá ít. 

Có chuyện đổi mới chưa thực hiện đã thấy không có lý rồi. Dường như có chuyện chạy theo nước ngoài mà không tính đến có phù hợp với ta hay không. Như chuyện nâng cao “dân chủ” cho học sinh có phụ huynh đã phản ánh, con họ kèm cặp còn chưa ăn thua, giờ cho tự chủ học lại càng kém hơn! Còn chuyện thi chung tốt nghiệp và tuyển vào đại học, không ngờ các GS hàng đầu như Đào Trọng Thi, Nguyễn Lân Dũng, Ngô Bảo Châu, Văn Như Cương… đều không đồng tình. Cái cần phân hóa là thi vào đại học thì không chú trọng mà lại chú trọng chuyện thi tốt nghiệp phổ thông nên đã gộp chung vào; GS Đào Trọng Thi mới đây nói: “Tốt nghiệp đều gần 100% thì thi làm gì?”. Toàn văn ở đây http://donglasg.blogspot.com/2015/08/nhan-vu-quang-truong-1400-ty-ban-ve-van.html
Olá! Se você ainda não assinou, assine nosso RSS feed e receba nossas atualizações por email, ou siga nos no Twitter.
Nome: Email:

10 comments

Anh Nguyen 02:27 Ngày 08 tháng 08 năm 2015

Xứ lừa này bọn điêu khắc, hội họa tuyền hạng bú rượu như phẹt khi sáng tác nên có tác phẩm điêu khắc nào mà khiến người ta phải chú ý đâu.

Reply
Lyhong Tuan 11:36 Ngày 08 tháng 08 năm 2015

Chế độ nầu thì chầu lôn đấy hoy.
Chứ cứ như thời thuộc địa cũng khối bọn hay ho, từ văn chương thi ca cho đến đắp nặn vẽ vời.
Âu cũng là chuyện nhân nào quả nấy, đcm.

Reply
trọng đạt hoàng 17:46 Ngày 08 tháng 08 năm 2015

Nó có tài nhưng tác phẩm của nó lãnh đạo không thích thì cũng vứt mà thôi. Mới lại lãnh đạo là con cháu cụ Mao nên coi bọn nó là cục phân hết. Ưng thì được bổng lộc không ưng thì ở lề đường để lợn nó hẩy gà nó mổ. Xứ lừa nó vậy nên cứ bù bựa cho sướng

Reply
Lyhong Tuan 18:25 Ngày 08 tháng 08 năm 2015

Ở cái xứ sở này cụ Nam Cao đã bảo rồi, ai cho các anh làm người lương thiện hả hả???
Thể chế và chế độ là do con người tạo ra, được khai phóng hay mông muội, đó hầu như là một canh bạc may mắm.

Reply
Hoàn Đức 20:29 Ngày 08 tháng 08 năm 2015

Cứ thể chế này thì ...vĩnh viễn k dám ngẩng mặt./.

Reply
Hai Nguyen 20:40 Ngày 08 tháng 08 năm 2015

Đông La là tay thông minh, nhưng vốn tay này, như hắn nói là "Dư luận viên chúa", trước xu thế tất yếu của thời đại , bài viết này của Đông La là dấu hiệu tay nay đang trở cờ. Nên tỉnh ngộ đi Đông La ạ .

Reply
Lyhong Tuan 10:56 Ngày 09 tháng 08 năm 2015

Là cái đéo gì không quan trọng. Quan trọng là suy nghĩ và hành vi của họ có phù hợp và văn minh hay không. Những gì hay ho thì nên truyền bá, xấu xa thì quên con mẹ nó đi. Hoặc có bỉ thì bỉ cái tư duy ý, đừng bỉ cá nhân người ta mà mắc vạ.

Reply
van Tan Nguyen 12:09 Ngày 09 tháng 08 năm 2015

Cha này viết khá, tiếc là chả chọn lầm phe .lần này chả có vẻ phản tỉnh, tốt thôi. Chào mừng chả về với chính nghĩa quốc gia

Reply
Anh Nguyen 16:59 Ngày 09 tháng 08 năm 2015

Hội họa từ thủa thuộc địa chẳng có bức tranh nào có giá quá triệu đô. Điêu khắc vẫn mãi xứ An Nam này khó ai qua mặt phận nữ nhi như cụ Thị ta trong khi đó bọn tư bản loại đương đại đang sống nhăn răng tranh vài triệu lừa kim. Hôm nào tôi ra Hà Nội tôi hầu chuyện phẹt về hội họa và điêu khắc vì dù gì cái này nó cũng chạm đến ít nghề của tôi để quay lại đồng hồ lịch sử xứ ta trong cái môn này có gì hay ho.

Reply
Lyhong Tuan 17:15 Ngày 09 tháng 08 năm 2015

Rất hân hạnh thưa quý anh.
Là tôi so cái xa xưa với cái nảy nay của xứ sở lắm đau thương và bi kịch Đại Lừa ta thôi.
Chứ về hội họa hay điêu khắc tôi mù tịt, khác đéo xẩm sờ lồn hay thày bói xem voi:))
Mọi nhẽ tinh hoa của Đại Lừa đều lấy lồn trâu làm thước ngắm hết. Quán triệt thế nhé hehe.

Reply

Đăng nhận xét

 
Lên đầu trang
Xuống cuối trang